Μακριά από τους στόχους που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας βρίσκεται η Ελλάδα.
Παρά το γεγονός ότι το εμβόλιο για τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) έχει αποδειχτεί βάσει μελετών αποτελεσματικό σε ποσοστό άνω του 99%, το ποσοστό των παιδιών που έχουν ήδη εμβολιαστεί παραμένει χαμηλό.
Συγκεκριμένα, σήμερα, 18 χρόνια μετά την έγκριση του εμβολίου και 1,5 χρόνο μετά την κυκλοφορία του HPV DNA test, μόνο το 45% των κοριτσιών 9–15 ετών έχει εμβολιαστεί (αντί του 90% που ζητά ο ΠΟΥ μέχρι το 2030) και μόλις το 35% των γυναικών άνω των 30 ετών έχει κάνει το συγκεκριμένο τεστ (έναντι του επιθυμητού 70%).
Ενόψει της 4ης Μαρτίου, η οποία τιμάται ως «Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τον Ιό των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV)», το Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ), η Ελληνική HPV Εταιρεία και η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), οργάνωσαν νέα εκστρατεία ενημέρωσης για τον HPV, σε συνεργασία με την ανάλογη πρωτοβουλία της Διεθνούς Εταιρείας για τον Ιό των Θηλωμάτων (International Papillomavirus Society - IPVS).
«Για πρώτη φορά στην ιστορία της Ιατρικής υπάρχει τρόπος να εξαλείψει κανείς έναν από τους πιο συχνούς καρκίνους στον κόσμο, του τραχήλου της μήτρας, που έχει πιστοποιηθεί ότι οφείλεται σχεδόν 100% στην παρουσία του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων», ανέφερε μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου για το εμβόλιο ο καθηγητής Ιατρικής και πρόεδρος της Ελληνικής HPV Εταιρείας, Θόδωρος Αγοραστός.
Ο καθηγητής επισήμανε ότι υπάρχουν χώρες που έχουν επιτύχει τους στόχους, ενώ η Ελλάδα απέχει αρκετά. «Ας ελπίσουμε ότι στα επόμενα πέντε χρόνια θα επιτύχουμε τους στόχους. Αν τα καταφέρουμε το 2030, τότε θα εξαλείψουμε τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, δηλαδή θα έχουμε λιγότερα από 4 περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες ανά έτος», τόνισε και εξήγησε πως αν τα ποσοστά των γυναικών που είναι εμβολιασμένες από νωρίς, κάτω από την ηλικία των 17 ετών, φτάσουν ή ξεπεράσουν το 85%, τότε πρακτικά και οι γυναίκες που δεν θα εμβολιαστούν σε ποσοστό 70% θα είναι και αυτές προστατευμένες, θα υπάρχει δηλαδή ανοσία της αγέλης. «Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, γιατί βλέπει κανείς ότι αν ο εμβολιασμός επεκταθεί σε αυτό το μέγεθος, τότε πραγματικά μετά από 15-20 χρόνια θα έχει εκλείψει η ανάγκη προσυμπτωματικού ελέγχου, το παπ-τεστ και το HPV DNA test.
Ο κ. Αγοραστός υπογράμμισε ότι το εμβόλιο δεν προστατεύει μόνο από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά από συνολικά δέκα καρκίνους (κόλπου, αιδοίου, πέους, πρωκτού, στόματος, φάρυγγα, γλώσσας, αμυγδαλών και λάρυγγα). Σημείωσε, δε, ότι υπάρχουν ενδείξεις για δράση του ιού και σε άλλα νοσήματα, όπως τα καρδιαγγειακά, ενώ μελέτη έδειξε ότι οι έγκυες γυναίκες που έχουν βρεθεί θετικές εμφανίσουν στατιστικά υψηλότερα ποσοστά πρόωρου τοκετού.
Για μία πρωτοποριακή σύμπραξη με επίκεντρο τον άνθρωπο έκανε λόγο η διευθύντρια του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών του ΕΚΕΤΑ, Αναστασία Χατζηδημητρίου, η οποία αναφέρθηκε και στις δράσης του Ινστιτούτου. Όπως είπε, στο Ινστιτούτο διεξήχθη μία μελέτη σε συνεργασία με την Ελληνική HPV Εταιρεία σε 11.000 γυναίκες από απομακρυσμένες περιοχές, όπου έγινε λήψη δείγματος με από τις ίδιες με ειδικό kit, η οποία είχε πολύ καλά αποτελέσματα.
«Οι γυναίκες καθοδηγήθηκαν για το επόμενο βήμα του ελέγχου από γυναικολόγους. Και το 99% των γυναικών δήλωσαν ότι θα εφάρμοζαν την ίδια μεθοδολογία. Το Ινστιτούτο έχει πολλές τέτοιες δράσεις και δημόσιας υγείας και δράσεις για τον καρκίνο. Οργάνωσε το πρώτο ελληνικό δίκτυο ιατρικής ακριβείας στην ογκολογία, για τον καρκίνο. Εξετάστηκαν 5.500 ασθενείς με καρκίνο, έγιναν 5.500 εξειδικευμένες εξετάσεις με μεθοδολογίες σύγχρονες, μεθοδολογίες ανάλυσης του γενετικού υλικού, ώστε να ταξινομηθούν οι ασθενείς με βάση το γενετικό προφίλ του όγκου και να λάβουν την κατάλληλη θεραπεία. Είμαστε ο Εθνικός Κόμβος για τις κλινικές μελέτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Εθνικός Κόμβος για τα δεδομένα καρκίνου, οπότε οι δράσεις μας συνολικά για το κομμάτι του καρκίνου και της δημόσιας υγείας είναι πολύ κοντά στον ασθενή και πολύ πρακτικά εφαρμόσιμες», ανέφερε η κ. Χατζηδημητρίου, υπογραμμίζοντας πως «για εμάς η κλινική έρευνα και η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια».
Από την πλευρά της, η Ανδρομάχη Αθηναίου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΛΛΟΚ, σημείωσε πως ο ιός HPV αφορά γυναίκες και άνδρες και ενοχοποιείται για το 4,5% των καρκίνων παγκοσμίως, ενώ τέσσερις στους πέντε ανθρώπους εκτιμάται ότι θα μολυνθούν, έστω κι αν δεν παρουσιάσουν συμπτώματα. «Ο εμβολιασμός είναι ασφαλής και εύκολα εφαρμόσιμος», ανέφερε και τόνισε πως πρέπει να εξεταστεί ο σχολικός εμβολιασμός αλλά και η επέκτασή του δωρεάν εμβολίου στις ηλικίες έως 25 ετών ή και παραπάνω.
«Η ΕΛΛΟΚ διαθέτει την Task Force HPV, η οποία έχει πολύ πλούσια δράση στο να συγκεντρώνει τους φορείς, τους συλλόγους ασθενών ανά την Ελλάδα και όχι μόνο και στο εξωτερικό, ώστε να μπορεί να συνθέτει, να κρατά τα στοιχεία και να μπορεί να ενημερώνει μέσα από δράσεις ενημέρωσης και με συνέργεια στο εξωτερικό, για τη σπουδαιότητα του εμβολιασμού, αλλά και του HP DNA Testing, το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό, γιατί άλλωστε χρειαζόμαστε τέτοιου είδους εργαλεία, για να διεκδικούμε μια καλύτερη ποιότητα ζωής», είπε χαρακτηριστικά.
Η εκστρατεία περιλαμβάνει δράσεις οι οποίες θα υλοποιηθούν πριν, κατά και μετά το 38ο Παγκόσμιο HPV Συνέδριο της IPVS στην Αθήνα (22–25/10/2026), με στόχο το μήνυμα να φτάσει σε όλους, γονείς, νέους ενήλικες και επαγγελματίες υγείας.
«Αυτή η εκστρατεία ξεκίνησε και για ενημέρωση του κοινού, αλλά κυρίως για να πολεμήσουμε κάποια φαινόμενα, όπως παραπληροφόρηση, φόβο και κυρίως την πεποίθηση των γονιών ότι ο εμβολιασμός μπορεί να είναι κάτι βλαβερό για τα παιδιά ή μπορεί να ανοίξει την πόρτα για ελεύθερη σεξουαλική επαφή νωρίτερα», ανέφερε η ερευνήτρια του Εργαστηρίου Ψυχολογίας του ΙΝΕΒ-ΕΚΕΤΑ, Χριστίνα Καραμανίδου. Η ίδια σημείωσε πως για τις ανάγκες της καμπάνιας το εργαστήριο δημιούργησε δύο βίντεο, ένα που απευθύνεται στους γονείς και ένα στους εφήβους, ώστε να ενδυναμωθούν και να ανοίξουν τη συζήτηση με τους κηδεμόνες τους, συμμετέχοντας ενεργά στην απόφαση του εμβολιασμού.